تبلیغات
مجاهد - استاد مطهری و مبانی عدالت جنسیتی

معایب چند همسری

شهید مطهری درباره مسئله چند همسری پنج موضوع محدودیت، عدالت، حرمسراها، شرایط و امكانات دیگر و مرد امروز و تعداد زوجات را ...ادامه مطلب

اصول تربیت اسلامی

تعلیم‌وتربیت در زندگی بشر مهمترین و اساسی‌ترین جنبه زندگی است به‌گونه‌ای که هرگونه، اعوجاج و انحراف در آن باعث انحراف در ...ادامه مطلب

بسط تفكر اسلامى

شهیدمطهرى كه پرورده فكرى و همراه استادش علامه طباطبایى است، بسیارى از مباحث فلسفى علاّمه را در حوزه هاى اخلاق ...ادامه مطلب

نهضت حسینی الگوی بیداری اسلامی

شهید مطهری و تحلیل ماهیت نهضت حسینی ( قسمت آخر ) شهید مطهری و تحلیل ماهیت نهضت حسینی ( قسمت سوم ) شهید مطهری و تحلیل ماهیت نهضت حسینی ( قسمت دوم ) شهید مطهری و تحلیل ماهیت نهضت حسینی ( قسمت اول )

کتاب آفرینش مبنای حقوق واقعی

«بدیهی است که یگانه مرجع صلاحیت‌دار برای شناسایی حقوق واقعی انسان‌ها کتاب پر ارزش آفرینش است با رجوع به صفحات و سطور این کتاب عظیم حقوق واقعی مشترک انسان‌ها و وضع حقوق زن و مرد در مقابل یکدیگر مشخص می‌گردد» (مطهری، 1378: ج19، ص157).

- «از نظر ما حقوق طبیعی و فطری از آن جا پیدا شده که دستگاه خلقت با روشن‌بینی و توجه به هدف، موجودات را به سوی کمالاتی که استعداد آنها را در وجود آنها نهفته است، سوق می‌دهد. هر استعداد طبیعی مبنای یک حق طبیعی است و یک سند طبیعی برای آن به شمار می‌آید» (همان، ص158).

با توجه به مبنای «طبیعی» حقوق اسلامی در حوزه زن و مرد اصول ذیل را در آثار استاد شهید مطهری می‌توان استخراج نمود:

اصل «غایت»

از مشاهده هماهنگی‌ها و توافق بین اجزای طبیعت و تناسب بین زن و مرد و مشاهده سیر تکاملی و جهت‌دار طبیعت معلوم می‌شود، طبیعت به نقطه و هدف معینی توجه دارد که به سوی آن رفته و یک تدبیر عام در سراسر جهان و یک اصل تنظیم کننده که حیات کلی و حقیقت هستی است؛ مبدأ این هماهنگی‌ها، توافق‌ها، تناسب‌ها و توجه به هدف و غایت است که به اصل «غایت» معروف است. اصل غایت بر محور حکیم بودن خداوند یا حکمت الهی تفسیر پذیر است و غایات به غایت فعل باری بر می‌گردد و نه غایت ذات الهی. اختلاف و تفاوت‌هایی که مجموعه جهان را به صورت تابلوی کامل و زیبا در آورده و تناسب را در خصوص زن و مرد ایجاد کرده، اختلاف‌های ذاتی است و موقعیت‌ها و پست‌هایی که در آفرینش برای موجودات معین شده بر اساس همین اختلاف‌های ذاتی است که حکمت خلقت اقتضاء کرده است؛ پس غایت‌گرایی بر محور حکمت بالغه الهیه است (ر.ک. مطهری، 1377: ج1، صص195-170). بنابراین آن چه بر طبیعت حاکم است «اصل تکامل» است که در موجودات بی‌جان به گونه‌ایی، در حیوانات به گونه دیگر و در انسان که دارای عقل و اراده‌ است، به نوعی دیگر می­باشد (همان، ج6، صص709-707). پس اصل غایت‌گرایی که بر مبنای حقوق طبیعی استوار است، یعنی:

وبلاگ مجاهد - Www.Mojahed12.MihanBlog.Com

اولاً، طبیعت دارای هدف است (هداف‌داری طبیعت) و خداوند استعدادهایی را در موجودات نهاده که آنها را به سوی غایت خاص خودشان سوق می‌دهد. ثانیاً، انسان دارای یک سلسله حقوق خاص (حقوق انسانی) است. ثالثاً راه شناخت و تشخیص این حقوق رجوع به نظام خلقت است.

اصل «وحدت‌گرایی» یا «حاکمیت»

وحدت بر عالم وجود که در یک جهان‌شناسی عمیق و جهان‌بینی دقیق حاصل شدنی است و انسان بینا و بیدار می‌یابد که جهان یک واحد تجزیه­ناپذیر است که وحدت و اندام‌وارگی بر آن حکومت می‌کند و حذف برخی از اجزاء، مستلزم حذف همه اجزاء و ابقای بعضی، عین ابقای همه اجزاء است، پس جهان تجزیه ناپذیر است و اختلاف و تفاوت‌ها حکایت از کثرت و تنوع‌ها و بر اساس حکمت و عدالت است (همان، ج1، صص192-166).

اصل «هماهنگی نظام تکوین و تشریع»

آن چه در خصوص حاکمیت اصل وحدت و اصل غایت‌گرایی بیان شد بازتابش در کتاب تشریع الهی به خوبی ظهور یافته در آیاتی چون:

«فأَقم وجهک للدین حنیفاً فطرت اللَّه الّتی فطر الناس علیها» (روم،30)؛ «ولقد کرمنا بنی آدم وحملناهم فی البر والبحر» (اسراء،70)؛ «إنا کلّ شی‏ء خلقناه بقدر» (قمر، 49)؛ «قل اللّه خالق کل شی‏ء» (رعد، 16)؛ «الّذی أَحسن کل شی‏ء خلقه» (سجده، 7). (1)

این آیات مُبَین رابطه غایی بین انسان و مواهب طبیعی و هماهنگی بین آنهاست تا نشان دهد که آفرینش انسان و مواهب طبیعت برای یکدیگر بوده است. به این معنا كه اصل وحدت و یكپارچگی عالم و اصل غائیت در طول اصل رابطه تسخیری انسان با مواهب طبیعی خداوند است و جهان برای انسان خلق شده است به این معنا كه اگر كسی بپرسد هستی برای چه خلق شده ؟ می گوئیم برای انسان و اگر بپرسد انسان برای چه خلق شده ؟ می گوئیم برای خدا لذا یك هماهنگی بین رابطه غایی انسان و مواهب طبیعی برقرار است كه مواهب برای انسان اند نه انسان برای آنها و انسان باید به تسخیر و استخدام آنها بپردازد تا میسر شدن و تكامل را بپیماید و غایت خلقت و طبیعت را نیز محقق نماید.

اصل «هماهنگی حق و تکلیف»

«حق و تکلیف در اسلام هم‌دوش یکدیگرند و این یعنی حقوق بهره‌ها و نمره‌هایی است که متناسب با مسابقه تکلیف و وظیفه، نصیب اشخاص می‌شود. میدان مسابقه، همان میدان وظیفه و تکلیف است. اگر اصل هم‌دوشی حق و تکلیف را در اسلام بشناسیم و این مطلب را درک کنیم که مسابقه زندگی یعنی مسابقه انجام وظیفه و تکلیف «وأَن لیس للانسان إلا ما سعى وأنّ سعیه سوْف یرى» (نجم،40-39). جایزه مسابقه هم بهره‌مند شدن از حقوق اجتماعی است، لذا به بزرگ‌ترین مبنای حقوق اجتماعی اسلام پی برده‌ایم و این مبنا مانند چراغی روشن، راهنمای ما در همه مسائل خواهد بود و ما را از بسیاری از ظلمت‌ها نجات خواهد داد (ر.ک. مطهری، 1383: مجموعه آثار ج23، صص128ـ 127). پس دانسته می‌شود که حق و تکلیف دو روی یک سکّه‌اند و حق و تکلیف ملازم هم هستند و حتی از رابطه غایی انسان و مواهب طبیعی نیز می‌توان مسئولیت و تکلیف را نیز کاملاً فهم کرد و از دیدگاه شهید مطهری آن امانت الهی که بر انسان‌ها عرضه شد و پذیرفتند همان «تکلیف» است که بر اساس استعدادها و استحقاق‌ها و ظرفیت‌های بزرگ انسان تفسیر پذیر است (ر.ک. مطهری، 1383: صص128- 127؛ ج6، ص34).

استاد شهید معتقدند عدالت یعنی منظور داشتن استحقاق‌های طبیعی و واقعی و استعداد و لیاقت‌ها و مجاهدت‌های آدمیان (ر.ک. مطهری، 1378: ج16، ص436). ایمان به خداوند زیربنای اندیشه عدالت و حقوق ذاتی مردم است و تنها با اصل قبول وجود خداوند است که می‌توان وجود حقوق ذاتی و عدالت واقعی را به عنوان دو حقیقت مستقل از فرضیه‌ها و قراردادها پذیرفت و از طرف دیگر بهترین ضامن اجرای آنهاست (همان، ص445).

اصل «فطرت»

استاد شهید مطهری در حقیقت «اصالة­الفطره» در دین‌شناسی و اسلام‌شناسی را مطرح می­کنند و طرح فطرت را در آموزه‌ها و گزاره‌های قرآنی جستجو نموده و فطرت را «ام المسائل» شمرده (ر.ک. مطهری، 1378: ج2، صص347- 125)، عدم پذیرش «فطرت» را با پذیرش مسخ شدگی و با خود بیگانگی انسان بی‌معنا دانسته‌اند (همان، ج3، ص451). آنگاه از «خودآگاهی فطری» سخن به بیان آورده‌اند (همان، ج2، صص315-310). استاد شهید مطهری به مبنا و ریشه حقوق فطری و رابطه آن با حقوق طبیعی زن و مرد پرداخته است (ر.ک. مطهری، 1382: ج5، صص268-200). بحث حقوق فطری و طبیعی با جریان اصالت اجتماع و نقض‌پذیری یا عدم نقض‌پذیری آن را نیز بحث کرده‌اند و مکاتبی که در برابر حقوق فطری هستند را نیز نقل و نقد نموده‌اند و حقوق ثابت و متغیر را بر اساس حقوق فطری برای حل بسیاری از شبهات و پرسش‌ها طرح و تحلیل نموده‌اند (همان، ج3، صص278-252). چنان که قوانین فطرت را در مورد ازدواج و طلاق به تفصیل مورد بحث قرار داده‌اند (ر.ک. مطهری: 1378: ج19، صص295-260).

پی نوشتها:

1- ر.ک. بقره، 29؛ الرحمن،10؛ اعراف،10؛ طه، 164؛ نمل، 53؛ غافر، 64؛ نوح، 19؛ زخرف، 13-10؛ انعام، 142-138؛ حج، 37-28؛ شوری، 11؛ ابراهیم، 33-32؛ جاثیه، 13-12

نویسنده: محمدجواد رودگر

منبع: سایت فصلنامه زنان



دیدگاه ها : نظرات
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

حکمت مطهر

نوای وبلاگ

مطهری در کلام بزرگان

بیانات امام خمینی (ره)

آثار قلم و زبان او بی استثنا آموزنده و روان بخش است و مواعظ و نصایح او كه از قلبی سرشار از ‏ایمان و عقیدت نشات می گرفت ، برای عارف و عامی سودمند و فرح زا است . ‏

 
بیانات امام خامنه ای مد ظله العالی

تنها كسی كه هم از لحاظ كمیت و هم از لحاظ كیفیت خوبترین فرآورده را تقدیم محیط اندیشه ‏اسلامی كرده ، آقای مطهری است .

 
بیانات آیت الله مکارم شیرازی

شهید مطهری شخصیت جامعی داشت. ایشان از نظر عقاید اسلامی، فقه، اصول و فلسفه جامعیت قابل توجه‌ای داشت و به همین دلیل آثارش در زمینه‌های مختلف تاثیرگذار است.

آمار وبلاگ

  • کل بازدید:
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

درباره شهید مطهری

شهید مطهری یك مبارز در راه خدا؛ یعنی یك مجاهد فی سبیل الله بود. منتها جهاد، انواعی دارد. یكی از سخت ترین جهادها این است كه در مقابله با هجوم افكار و فرهنگ های غلط و انحرافی و درك غلط جمعی از مردم، انسانی كه حق را می شناسد، بایستد و بخواهد از حق دفاع كند و با بیان، با فكر، با منطق و سلاح زبان و قلم، ذهن ها را به سمت آنچه درست است هدایت كند. این، از آن جهادهای بسیار دشوار است و شهید مطهری، این جهاد سخت را سالهای متمادی انجام داد.
امام خامنه ای مدظله العالی

طراحی اختصاصی قالب توسط مجاهد & ترجمه به فارسی توسط آراد پردازش پویا