معایب چند همسری

شهید مطهری درباره مسئله چند همسری پنج موضوع محدودیت، عدالت، حرمسراها، شرایط و امكانات دیگر و مرد امروز و تعداد زوجات را ...ادامه مطلب

اصول تربیت اسلامی

تعلیم‌وتربیت در زندگی بشر مهمترین و اساسی‌ترین جنبه زندگی است به‌گونه‌ای که هرگونه، اعوجاج و انحراف در آن باعث انحراف در ...ادامه مطلب

بسط تفكر اسلامى

شهیدمطهرى كه پرورده فكرى و همراه استادش علامه طباطبایى است، بسیارى از مباحث فلسفى علاّمه را در حوزه هاى اخلاق ...ادامه مطلب

نهضت حسینی الگوی بیداری اسلامی

شهید مطهری و تحلیل ماهیت نهضت حسینی ( قسمت آخر ) شهید مطهری و تحلیل ماهیت نهضت حسینی ( قسمت سوم ) شهید مطهری و تحلیل ماهیت نهضت حسینی ( قسمت دوم ) شهید مطهری و تحلیل ماهیت نهضت حسینی ( قسمت اول )

شهید مطهری اصول تربیت اسلامی را به دوازده اصل تقسیم بندی می كند كه ما در اینجا تنها به اصل هماهنگی با اشاره می كنیم.

مقدمه

تعلیم‌وتربیت در زندگی بشر مهمترین و اساسی‌ترین جنبه زندگی است به‌گونه‌ای که هرگونه، اعوجاج و انحراف در آن باعث انحراف در همه امور زندگی می‌شود. تواناییهای انسان در زندگی بروز و ظهور پیدا می‌کند و انسانیت انسان تحقق می‌یابد.

در اسلام به این موضوع مهم توجه بسیار شده و قواعد مناسبی برای رشد انسان تعیین گردیده است. بدیهی است «یک مکتب که درای هدفهای مشخص است و مقررات همه جانبه‌ای دارد و به اصطلاح سیستم حقوقی و سیستم اقتصادی و سیستم سیاسی‌دارد، نمی‌تواند یک‌سیستم خاص‌آموزشی نداشته باشد.

از جمله موضوعات اساسی که لازم است طرح شود این است که تربیت چیست؛ آیا تربیت مخصوص انسان است یا موجودات دیگر و یا اشیای دیگر نیز تربیت پذیرند؟ در ماهیت تربیت می‌توان گفت: «تربیت با صنعت فرق دارد. با توجه به همین تفاوت، انسان می‌تواند جهت تربیت را بشناسد. صنعت، «ساختن» است به معنی اینکه شیء، یا اشیا را تحت نوعی پیراستن و آراستن قرار می‌دهند؛ میان اشیا و قوای‌ آنها ارتباط برقرار می‌کنند. قطع و وصلهایی در جهت مطلوب انسان صورت می‌گیرد و آن گاه این شیء می‌شود مصنوعی از مصنوعهای انسان. فرض کنید که از گل یک حلقه انگشتر یا یک زیور دیگری می‌سازیم، آن را شکل می‌دهیم یا به قول معروف پرداخت می‌کنیم؛ وضع مخصوصی به آن می‌دهیم و می‌شود یک مصنوع برای ما ولی تربیت، پرورش دادن است؛ یعنی استعدادهای درونی را که بالقوه در یک شیء موجود است به فعلیت در‌آوردن و پروردن و لهذا تربیت فقط در مورد جاندارها یعنی گیاه و حیوان و انسان صادق است.

هدف غایی تربیت اسلامی، پرورش انسان مقرب الهی است که شاکله دینی در وجود او به طور کامل شکل بگیرد و رفتارهای دینی ریشه‌دار از او سربزند. فلسفه خلقت بشر را نیز در همین نکته می‌توان یافت که خداوند انسان را برای این آفرید که او به وسیله تربیت صحیح، کمال یابد و به سر منزل مقصود برسد. با علم به این هدف غایی، تربیت اسلامی اهمیت و جایگاه خاصی پیدا می‌کند.

تربیت اسلامی به ایجاد وضعیت مناسبی اطلاق می‌شود که زمینه را برای بروز و ظهور استعدادهای فطری آدمی فراهم می‌کند و او را بالنده‌تر و کمال‌یافته‌تر می‌سازد. هر زمان فرصت و امکان برای فعلیت یافتن استعدادها فراهم می‌شود، آن زمان قداست و ارزش پیدا می‌کند.

وبلاگ مجاهد - Www.Mojahed12.MihanBlog.Com

به همین دلیل می‌توان در تفکر اسلامی سخن از امور مقدس و نامقدس گفت. امور مقدس اموری است که منسوب به خداوند متعال و موجب رشد انسان می‌شود. امور نامقدس اموری است که خداوند آنها را نامطلوب و مضر به حال آدمی معرفی کرده و آدمیان را از اجرای آنها بازداشته است. با این رویکرد، هرقدر انسان رشد واقعی پیدا کند و به خداوند نزدیک شود، حریم پیدا می‌کند. برای ورود به این حریم باید آدابی را مراعات کرد و قواعدی را به جان خرید. تربیت اسلامی نیز به دلیل ارتباطش با فطرت الهی انسان، ارزش و اهمیت والایی پیدا می‌کند و به علم مقدسی تبدیل می‌شود. هرچند تربیت در مفهوم کلی مقوله‌ای با ارزش است تربیت اسلامی به دلیل انتساب به اسلام قداست پیدا می‌کند. براین اساس ورود به عرصة تربیت اسلامی به اصول و قواعد ویژه نیاز دارد.

متفکر شهید، علامه مطهری به عنوان اندیشمندی اسلامی در خصوص اصول تعلیم و تربیت اسلامی، مسائلی رامطرح کرده است که بررسی و ارائه آنها می‌تواند فضای فکری مشخصی را در تربیت اسلامی به وجود آورد و به کاوشگران عرصة تعلیم و تربیت یاری رساند.

اصل هماهنگی با فطرت

در وجود انسان از سوی خداوند متعال ویژگیهایی قرار داده شده است که او را از سایر موجودات متمایز می‌کند؛ خردورزی، حقیقت‌جویی، زیباگرایی، عدالت‌طلبی، خداگرایی و سایر ویژگیهای ذاتی از جمله این استعدادهای فطری را تشکیل می‌دهند. مجموعه وضعیت زندگی آدمی باید به گونه‌ای سامان یابد که این ویژگیها، که به مثابه بذرهایی است که در زمین خلقت انسان وجود دارد، رشد کند. تعلیم و تربیت در بین مجموعه اموری که زندگی آدمی را شکل می‌دهد، مهمترین و اثرگذارترین عامل است و باید با استعدادهای عالی فطری هماهنگ باشد. لزوم این هماهنگی به طور کامل مورد تأیید عقل است.

از نظر عقلی اگر وضع حاکم بر فطرت با فطرت همسو نباشد، استعدادهای عالی آدمی رشد نمی‌کند. محیط غیرعقلانی نمی‌تواند عقل را رشد دهد و محیط غیرمعنوی نمی‌تواند معنویت را در انسان پرورش دهد. «اگر انسان دارای یک سلسله فطریات باشد قطعاً تربیت باید با درنظر گرفتن همان فطریات صورت گیرد. چون تربیت یعنی رشد و پرورش دادن و این براساس قبول کردن یک سلسله استعدادها و به تعبیر امروزیها یک سلسله ویژگیهای انسان است.

انسان را دو جور می‌توان ساخت: یکی ساختن، آن چنانکه اشیا را می‌سازند؛ یعنی سازنده فقط منظور خود را درنظر می‌گیرد و فرد را به شکلی درمی‌آورد که آن‌منظور را تأمین‌کند؛ حال‌با ناقص کردن یا کامل نمودن آن. دیگر، تربیت یعنی پرورش دادن استعدادهای واقعی انسان. او اگر استعداد عقلانی و فکری دارد و چون و چرا در مسائل دارد، این را باید پرورش داد نه اینکه اینها را کشت.

منبع: سایت مركز هم اندیشی استادان و نخبگان دانشگاهی



دیدگاه ها : نظرات

شهیدمطهرى كه پرورده فكرى و همراه استادش علامه طباطبایى است، بسیارى از مباحث فلسفى علاّمه را در حوزه هاى اخلاق، اجتماع و سیاست، شرح و بسط مى دهد و اندیشه جدیدى را مطرح مى كند. وقتى كه شهیدمطهرى بنابر مقتضیات خاص، در سال 1331 به تهران مهاجرت مى كند، در عرض دو سال، مقدمه، شرح و پاورقى جلداوّل و دوم اصول فلسفه و روش رئالیسم را به اتمام مى رساند و سال بعد هم عضو هیأت علمى دانشكده الهیات دانشگاه تهران مى شود.(1) از آن زمان به مدت 20 سال در كنار تعلیم و تدریس در دانشگاه، همزمان در مدرسه مروى و نیز جلسات خصوصى و جلسات هفتگى در منازل افراد، علوم مختلف اسلامى بخصوص فلسفه اسلامى را تدریس مى كند. دوره اقامت وى در تهران، پربارترین دوره حیات ایشان است و تمامى خدمات ارزنده ایشان از تحقیق و تدریس و تألیف گرفته تا خطابه، وعظ، تبلیغ و كوشش در حل مشكلات و نابسامانى هاى اجتماعى در این دوره است.(2)

با این وجود در دهه 1330، به جز اصول فلسفه و روش رئالیسم و یكى دو كتاب دیگر، هیچ اثرى از وى منتشر نمى شود و تمام وقت و تلاش وى صرف تحقیق و مطالعه در مبانى فكرى اسلامى، تربیت، تهذیب روحى جوانان و ساختن افراد مى شود. استادمطهرى با همین پشتوانه فكرى و اسلامى، در دهه 1340 كه جولانگاه اندیشه ها و جریانهاى فكرى است، با تمام قوا به صحنه مى آید و ضمن نقد و ردّ جریانها و اندیشه هاى مادى و التقاطى، طرح گسترده معارف اسلامى را ارائه مى دهد.

وى كه در بنیادهاى فلسفى پیرو استادش علاّمه طباطبایى و بر مشرب صدرایى است، به مقتضاى زمان، مسایل و مشكلات نسل جوان مشى مى كند و در زمینه احساس تكلیف و رسالتش، چنین مى نویسد:

این بنده از حدود بیست سال پیش كه قلم به دست گرفته، مقاله یا كتاب نوشته ام تنها چیزى كه در همه نوشته هایم آن را هدف قرار داده ام، حل مشكلات و پاسخگویى به سؤالاتى است كه در زمینه مسایل اسلامى عصر ما مطرح است.(3)

با اینكه كتابها و آثار ایشان در موضوعهاى گوناگون و در شرایط متفاوت نوشته شده، به تعبیر خودش هدف كلى همه آنها یك چیز بوده است و آن اینكه دین اسلام ناشناخته است و حقایق آن در اثر تعلیمات غلط، براى مردم واژگونه جلوه مى كند و استاد وظیفه خود مى داند كه در این میدان وارد شود و انجام وظیفه كند.(4)

شهیدمطهرى در تهران علاوه بر تدریس و تحقیق، با مجامع اسلامى و روشنفكران مبارز مانند انجمنهاى اسلامى مهندسین، پزشكان و دانشگاهیان آشنا بود و برایشان سخنرانى مى كرد.

وبلاگ مجاهد - Www.Mojahed12.MihanBlog.Com

جمع همفكران وى مانند شهیدبهشتى، شهید باهنر، آیت الله طالقانى و برخى از روشنفكران مذهبى با هم، جلسه ها و نشستهایى داشتند. در دهه 1330 جلسات ماهانه اى تحت عنوان «گفتار ماه» تشكیل مى شد(5) كه اغلبِ سخنرانیهاى سطح بالا بود و حاصل آن سه جلد كتاب به نام گفتار ماه بود كه با تفكر و مطالعه زیاد تهیه شده بود.(6) حتى كتاب بحثى پیرامون مرجعیت و روحانیت نیز مجموعه مقالاتى است كه حاصل هم فكرى جمعى است و در جلسات و گردهمائى هاى علمى و مذهبى و با طرح و برنامه مشخص تدوین شده است.(7)

با این برنامه هاى متراكم و فشرده، شهیدمطهرى بین قم و تهران رفت و آمد مى كرد و ضمن زیارت امام خمینى(قدس سره) و علامه طباطبایى، حلقه اتصال و ارتباط مجامع اسلامى و روشنفكرى مخالف رژیم با قم بود و با همفكرانش در قم نیز همكارى مى كرد. در سال 1336، آقاى هاشمى رفسنجانى به همراه جمعى دیگر از فضلاى حوزه علمیه قم، نشریه اى علمى ـ اجتماعى به نام «مكتب تشیع» منتشر مى كنند كه شهیدمطهرى از تهران براى آن مقاله مى فرستد و روند آن را زیرنظر دارد.(8) در سال 1337 نیز مجله علمى و دینى «درسهایى از مكتب اسلام» با همكارى جمعى دیگر از علما و فضلاى حوزه منتشر شد(9) كه مقاله هاى خوبى در زمینه مسایل اسلامى داشت و مورد تأیید و حمایت آیت الله بروجردى بود. این مجلّه هم دور از نگاه تیزبین شهیدمطهرى نبود و وى ضمن اظهار مسرّت از انتشار آن، مقاله هاى آن را به دقت زیرنظر داشت و گاه در جلسه هیأت تحریریه آن شركت مى كرد. در همین ایام، شهید مطهرى، كتاب داستان راستان خود را منتشر مى كند و داستانها و سرگذشتهاى اسلام را به بیانى شیوا و شیوه اى بدیع مطرح مى كند.

بنابراین، همكارى و همفكرى علما و روحانیون كه شخصیتهاى وزین علمى و اجتماعى بودند، موجب نشر هرچه بیشتر افكار اسلامى مى شد و در شرایطى كه رژیم پهلوى در سالهاى پس از كودتا، مشغول تحكیم مواضع نظامى و پلیسى خود و سركوب مخالفان بود، جریان فقاهتى ـ ولایتى در سایه رهبرى امام و شخصیتهاى متفكر و اندیشمندى همچون شهید مطهرى و به كمك انتشارات نوپاى مكتب تشیع و مكتب اسلام و تلاشهاى استادان و دانشجویان متدین و طلاب جوان، فعالیتهاى سازنده اى داشتند كه آثار این تلاشهاى فكرى در جریان انقلاب اسلامى (در دهه هاى 40 و 50) آشكار شد.(10) مردم در اثر این تعلیمات، نشاط مى گرفتند و با تحلیلهاى متناسب با زمان، براى پذیرش مسئولیت ایجاد نهضت اسلامى آمادگى و پرورش پیدا مى كردند كه آثار آن در سال 1341 با شروع مبارزه امام خمینى(قدس سره) تجلّى كرد.

پی نوشتها:

1- سیرى در زندگانى استاد مطهرى، ص 32.

2- همان، ص 33.

3- مطهرى، عدل الهى، ص 8.

4- همان.

5- جاوید موسوى، پیشین، ص 143، مصاحبه واعظ زاده، ص 219، مصاحبه شهید بهشتى و نیز دوانى، پیشین، ص 25 و سیرى در زندگانى استاد، ص 65.

6- دوانى، پیشین، ص 25.

7- جاوید موسوى، پیشین، صص 220ـ219، مصاحبه شهید بهشتى.

8- همان، ص 58، مصاحبه هاشمى رفسنجانى و نیز سیرى در زندگانى استاد مطهرى، ص 12، مقاله هاشمى رفسنجانى.

9- على دوانى، پیشین، صص 27 ـ 26.

10- سیرى در زندگانى استاد مطهرى، صص 14ـ12.

منبع: كتاب درآمدى بر مبانى فكرىانقلاب اسلامى



دیدگاه ها : نظرات

حکمت مطهر

نوای وبلاگ

مطهری در کلام بزرگان

بیانات امام خمینی (ره)

آثار قلم و زبان او بی استثنا آموزنده و روان بخش است و مواعظ و نصایح او كه از قلبی سرشار از ‏ایمان و عقیدت نشات می گرفت ، برای عارف و عامی سودمند و فرح زا است . ‏

 
بیانات امام خامنه ای مد ظله العالی

تنها كسی كه هم از لحاظ كمیت و هم از لحاظ كیفیت خوبترین فرآورده را تقدیم محیط اندیشه ‏اسلامی كرده ، آقای مطهری است .

 
بیانات آیت الله مکارم شیرازی

شهید مطهری شخصیت جامعی داشت. ایشان از نظر عقاید اسلامی، فقه، اصول و فلسفه جامعیت قابل توجه‌ای داشت و به همین دلیل آثارش در زمینه‌های مختلف تاثیرگذار است.

آمار وبلاگ

  • کل بازدید:
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

درباره شهید مطهری

شهید مطهری یك مبارز در راه خدا؛ یعنی یك مجاهد فی سبیل الله بود. منتها جهاد، انواعی دارد. یكی از سخت ترین جهادها این است كه در مقابله با هجوم افكار و فرهنگ های غلط و انحرافی و درك غلط جمعی از مردم، انسانی كه حق را می شناسد، بایستد و بخواهد از حق دفاع كند و با بیان، با فكر، با منطق و سلاح زبان و قلم، ذهن ها را به سمت آنچه درست است هدایت كند. این، از آن جهادهای بسیار دشوار است و شهید مطهری، این جهاد سخت را سالهای متمادی انجام داد.
امام خامنه ای مدظله العالی

طراحی اختصاصی قالب توسط مجاهد & ترجمه به فارسی توسط آراد پردازش پویا